FETVA KİMLER VEREBİLİR?

FETVA KİMLER VEREBİLİR?
AVRUPADA ÖNÜNE GELEN BİRTAKIM KURULUŞ VE KİŞİLER RAMAZAN AYI  VEYA KURBAN GELİNCE KENDİNİ MÜCTEHİD SANIP ÇAKMA, RANT VE HIRSIZLIK KOKAN FETVALARINI CENNET VEYA CEHENNEM SATARAK  YAYINLIYOR!
ASLA İTİBAR ETMEYİN BURDAKİ KURULUŞLARDA AŞAĞIDAKİ ÖZELLİKLERİ TAŞIYAN KİŞİ YOK!

Kur’an, Sünnet, Sahabe ve Usûl Âlimlerine Göre Fetva Yetkisi

1. Fetvanın Tanımı ve Mahiyeti

1.1 Lugat Anlamı

Fetva (الفتوى), Arapça’da:
 • Bir meselenin hükmünü açıklamak
 • Kapalı bir meseleyi açıklığa kavuşturmak

anlamına gelir.

İbn Manzur şöyle der:

“Fetva, müşkil bir meselenin hükmünü açıklamaktır.”
(Lisânü’l-Arab, XV, 145)

1.2 Istılah Anlamı

Usûl âlimlerine göre fetva:

“Şer’i bir hükmü, delillerine dayanarak açıklamaktır.”

İmam Nevevî şöyle der:

المفتي مخبر عن حكم الله تعالى
“Müftü, Allah’ın hükmünü haber veren kişidir.”
(Nevevî, Adab al-Fatwa, s. 9)

Bu nedenle müftü:
 • Allah adına konuşmaz
 • Ama Allah’ın hükmünü delile dayanarak açıklar

2. Kur’an’da Fetva Yetkisi ile İlgili Deliller

2.1 Birinci Delil: Fetva Ehliyetinin İlme Bağlı Olması

Allah şöyle buyurur:

فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
“Eğer bilmiyorsanız zikir ehline (ilim sahiplerine) sorun.”
(Nahl 16/43)

İmam Taberî şöyle açıklar:

“Allah bu ayette, bilmeyenlerin âlimlere sormasını emretmiştir.”
(Tefsir Taberî, XVII, 308)

Bu ayet açıkça gösterir ki:
 • Fetva herkesin işi değildir
 • Sadece ilim sahiplerinin işidir

2.2 İkinci Delil: Bilmeden Konuşmanın Haram Olması

Allah şöyle buyurur:

وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ
“Bilgin olmayan şeyin ardına düşme.”
(İsra 17/36)

İmam Kurtubî şöyle der:

“Bu ayet, ilimsiz fetva vermenin haram olduğunun delilidir.”
(Tefsir Kurtubi, X, 246)

2.3 Üçüncü Delil: Bilmeden Din Hakkında Konuşmak Haramdır

Allah şöyle buyurur:

وَأَن تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
“Allah hakkında bilmediğiniz şeyleri söylemeniz haramdır.”
(Araf 7/33)

İbn Kayyim şöyle der:

“Bu ayet, ilimsiz fetva vermenin en büyük haramlardan olduğunu gösterir.”
(I’lam al-Muwaqqiin, I, 38)

3. Sünnet’te Fetva Yetkisi

3.1 İlmi Olmayanın Fetva Vermesi Haramdır

Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:

من أفتى بغير علم كان إثمه على من أفتاه
“Kim ilimsiz fetva verirse, günahı ona aittir.”
(Ebu Davud, İlim 21)

Nevevî şöyle der:

“Bu hadis, cahilin fetva vermesinin haram olduğunu gösterir.”

3.2 En Tehlikeli İnsan: İlmi Olmadan Fetva Veren

Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:

إن الله لا يقبض العلم انتزاعا
“Allah ilmi insanların kalbinden çekerek almaz.”

Devamında:

“Âlimler ölür, insanlar cahilleri lider edinir. Onlara sorarlar, onlar ilimsiz fetva verir.”
(Buhari, İlim 34; Müslim, İlim 13)

4. Sahabe Döneminde Fetva Yetkisi

Sahabelerin tamamı fetva vermezdi.

İbn Kayyim şöyle der:

“Sahabelerin fetva verenleri çok azdı.”
(I’lam al-Muwaqqiin, I, 12)

Fetva veren sahabeler:
 • Hz. Ömer
 • Hz. Ali
 • Hz. Aişe
 • İbn Abbas
 • İbn Mesud

Sahabelerin Fetva Konusundaki Hassasiyeti

Abdurrahman bin Ebi Leyla şöyle der:

“120 sahabeye yetiştim. Birine soru sorulduğunda diğerine gönderirdi.”
(Darimi, Mukaddime)

Bu, fetvanın ne kadar ciddi olduğunu gösterir.

5. Mezhep İmamlarına Göre Fetva Yetkisi

5.1 İmam Azam Ebu Hanife

İmam Ebu Hanife şöyle demiştir:

“Bizim görüşümüz en doğrusudur, ancak hata ihtimali vardır.”

Ve şöyle demiştir:

“Kur’an ve hadis varsa, benim sözümü bırakın.”

5.2 İmam Malik

İmam Malik şöyle demiştir:

“Ben 70 âlim bana fetva verebilirsin demeden fetva vermedim.”
(İbn Abdilberr, Camiu Beyan al-Ilm)

5.3 İmam Şafii

İmam Şafii şöyle demiştir:

“Arapça bilmeyen kişi fetva veremez.”

5.4 İmam Ahmed bin Hanbel

İmam Ahmed şöyle demiştir:

“Bir kişi fetva vermeden önce şu ilimleri bilmelidir:
 • Kur’an
 • Hadis
 • Sahabe görüşleri”

6. Usûl Âlimlerine Göre Müftü Olmanın Şartları

İmam Gazali şöyle der:

“Müftü, müctehid olmalıdır.”
(al-Mustasfa, II, 350)

Müftü Olmanın Temel Şartları

1. Kur’an bilgisi
 • Ahkam ayetleri
 • Tefsir bilgisi

2. Hadis bilgisi
 • Sahih hadisler
 • Zayıf hadisler

3. Arapça bilgisi

Çünkü Kur’an Arapçadır.

4. Usûl-i fıkıh bilgisi

Hüküm çıkarma metodu

5. İcma bilgisi

Alimlerin ittifakı

7. İbn Kayyim’e Göre Müftünün Konumu

İbn Kayyim şöyle der:

المفتي موقع عن رب العالمين
“Müftü, Allah adına hükmü açıklayan kişidir.”
(I’lam al-Muwaqqiin, I, 7)

Bu nedenle müftülük en büyük sorumluluklardan biridir.

8. Fetva Vermesi Haram Olan Kişiler

Şu kişilerin fetva vermesi haramdır:
 • Cahiller
 • İlmi olmayan imamlar
 • Sosyal medya hocaları (ehliyetsiz)
 • Cemaat liderleri (ilim ehliyeti yoksa)

İbn Kayyim şöyle der:

“Cahil müftüler, din için en büyük tehlikedir.”

9. Fetva Kurumunun İslam’daki Tarihi

Fetva kurumu şu dönemlerde vardı:
 • Peygamber dönemi
 • Sahabe dönemi
 • Müctehid imamlar dönemi
 • Osmanlı’da Şeyhülislamlık

10. Osmanlı’da Fetva Kurumu

Şeyhülislam fetva verirdi.

Örnek:

Ebussuud Efendi

En büyük fetva makamıydı.

11. Günümüzde Fetva Yetkisi

Bugün fetva şu kişiler tarafından verilebilir:
 • Müctehid alimler
 • Müftüler
 • Fetva kurulları
 • Diyanet gibi resmi kurumlar

12. Sonuç

Kur’an, Sünnet, sahabe ve alimlerin ittifakıyla sabittir ki:

Fetva:
 • Herkesin işi değildir
 • Sadece ilim ehlinin işidir

Delil:

Kur’an:

“Bilmiyorsanız ilim sahiplerine sorun.”
(Nahl 43)

Hadis:

“Kim ilimsiz fetva verirse günahı ona aittir.”
(Ebu Davud)

İcma:

Bütün alimler bu konuda ittifak etmiştir.

13. Kaynakça

Temel kaynaklar:
 • Kur’an-ı Kerim
 • Sahih Buhari
 • Sahih Müslim
 • Ebu Davud
 • İbn Kayyim – I’lam al-Muwaqqiin
 • İmam Gazali – al-Mustasfa
 • Nevevi – Adab al-Fatwa
 • İbn Abdilberr – Camiu Beyan al-Ilm
 • Taberi Tefsiri
 • Kurtubi Tefsiri

Fikre özdemir